GENERAL ADAPTATION SYNDROME (algemeen aanpassingssyndroom)

Het algemeen aanpassingssyndroom is de reactie die wij hebben op een bron van stress, en dus zou men heel goed kunnen zeggen dat 'algemeen aapassingssyndroom' gewoon een ander woord voor stress is! Mensen en dieren reageren op altijd dezelfde manier op een bron van stress, wat die bron dan ook is.

Hans Selye beschreef deze reactie in 1956. Hij deed onderzoek met dieren en keek ook goed wat langdurige stress met mensen deed.

Dit syndroom bestaat uit drie fasen.

De eerste fase is de alarmreactie. Zodra je met een stressor te maken krijgt, begint je lichaam ervoor te zorgen dat je zo weerbaar mogelijk wordt, en dat je de bron van stress aankunt. Als je op straat opeens piepende autobanden hoort, dan schrik je. Direct worden stresshormonen vrijgemaakt om ervoor te zorgen dat je lichaam binnen één seconde klaar staat om met het potentiële gevaar te vechten, of er vandaan te vluchten: de vecht-of-vluchtreactie (fight-or-flight). Alle systemen om dat mogelijk te maken worden volledig gemobiliseerd. Dit is een korte fase, die niet lang kan worden volgehouden, maar voor iedereen wel herkenbaar is omdat iedereen in zijn of haar leven wel eens geschrokken is. Deze alarmreactie vindt altijd plaats als je te maken krijgt met een stressor.

De tweede fase is de weerstandsfase. Deze fase begint als het gevaar nog steeds niet weg is tijdens de eerste fase. Meer stresshormonen komen nu vrij, waardoor je lichaam meer energie vrij kan maken. De specifieke weerstand voor de stressor stijgt, maar de algemene weerstand daalt; mocht er tijdens deze fase een andere stressoren optreden, dan ben je daar veel minder weerbaar tegen. Omdat je lichaam zo klaarstaat om die eerste bron van stress de baas te kunnen, wordt je tegelijkertijd minder belastbaar voor andere bronnen van stress. Alle energie gaat op aan die ene bron. Deze fase herkennen veel mensen aan specifieke klachten die men heeft bij stress. De één zal bijvoorbeeld hoofdpijn krijgen en sneller geirriteerd raken, waar de ander slecht slaapt en zweetaanvallen heeft.

In deze fase worden mensen verminderd seksueel geïnteresseerd. Alle energie gaat op aan het weerstand bieden tegen die ene bron van stress.

De derde fase is de uitputtingsfase. Als het je nog steeds niet lukt om je aan te passen aan de situatie en aan de bron van stress, dan begint de derde fase. Omdat bronnen van energie opraken en er geen ruimte is om nieuwe energie vrij te maken, worden langzamerhand bepaalde lichaamsmechanismen uitgezet. Ziekte ten gevolge van de stress kan optreden. Veel mensen halen deze fase niet omdat de bron van stress is opgelost of omdat ze een manier van omgaan met de stress hebben (coping) die goed werkt.